"Lá thì vẫn xanh, không phải đỏ hay vàng hay mang bất kỳ sắc lạ nào khác, mặc cho trời đất có xoay vần ra sao."

Xin chào, lại là tôi đây. Tôi có một ưu điểm là làm gì cũng kỹ bên cạnh nhược điểm là làm gì cũng lâu, vì vậy tôi đã biến mất khá lâu, và cũng khá kỹ, như thể tôi đã từ bỏ luôn cả việc viết blog. Tôi chẳng đủ bận, chán nản hay khó khăn, vì vậy cũng không có một lý do xác đáng cho sự vắng mặt của mình. Nhưng có lẽ, trong một vài giai đoạn trong cuộc đời, biến mất một chút chính là điều bạn cần để sắp xếp lại cuộc sống của mình. Tôi thực sự cần quãng nghỉ vừa rồi, để việc viết blog không trở thành "một công việc", và rồi khi trở lại tôi có thể trả lời được câu hỏi: "Tôi sẽ là kiểu food blogger như thế nào?"

Thú thực thì tôi khá tự ái khi người ta lạm xưng và lạm dụng cụm từ "food blogger", để rồi nhiều người cũng mặc định rằng đây là một "công việc" trong mơ, thu nhập tốt, hưởng thụ sung sướng, ăn uống sang chảnh mà cũng ra tiền. Trong chúng tôi - những food blogger, cũng không thiếu những người đã rất nổi tiếng, có những người có thu nhập khá tốt từ việc blogging hoặc từ những cơ hội do việc blogging đem lại. Nhưng bên cạnh đó, cũng có những người chọn việc viết blog làm một thú vui âm thầm, đôi khi blog lập ra cũng chẳng có ai xem mà chỉ là một nơi để chia sẻ những niềm yêu trong việc ăn uống, nấu nướng... Ô hay, vậy chẳng phải là food blogger có thể là bất kỳ ai, bất kể nổi tiếng hay vô danh hay sao? Food Blogger trước hết phải có một căn Food Blog hoặc bất kỳ nền tảng nào tương tự, như nhà thì phải có địa chỉ. Vậy trên blog người ta có gì? Tất nhiên là đồ ăn, dù là nấu ăn hay là đi ăn, miễn sao bạn viết một cách tử tế. Lạy trời, đừng là những tấm ảnh kèm theo dăm ba dòng caption hời hợt như thể mối quan hệ giữa tác giả và bài viết của mình giống như hai người vội vã thanh lý một cuộc tình không như ý. Hay cũng đừng phải là một trang "khoe" blog, với đủ thứ trên đời mà chẳng liên quan gì đến đồ ăn. Và xin đừng là một tấm bảng dán quảng cáo vụng về, thô kệch, nếu có nội dung trả phí thì chí ít hãy là những quảng cáo duyên dáng đủ thú vị để giữ chân người đọc. Food blogger chính xác không phải là một kẻ phù hoa, không phải là một thành viên của giới showbiz, không hẳn là một nhà nghiên cứu, cũng chưa chắc là một đầu bếp hay một nhà phê bình ẩm thực chuyên nghiệp. Hãy hiểu đơn giản, họ là những người tìm hiểu và viết về đồ ăn, chủ yếu là vì sở thích. Tôi cảm thấy sợ khi người ta dần coi blogging là một công việc để kiếm tìm tiền tài và danh vọng, bởi ai cũng hiểu rằng bất kỳ thứ gì khi đã nhuốm màu kim tiền thì chẳng thể nào vẹn toàn được như khi mới bắt đầu.

Có lẽ đó là lý do khiến tôi quyết định dành một quãng nghỉ khá dài, để nghĩ cách tách mình khỏi khái niệm food blogger đang ngày càng trở nên không còn toàn vẹn. Nói hoa mỹ thì là tự định vị lại bản thân, nói một cách đơn giản là nghĩ sao cho thông để vượt qua sự hỗn loạn ngoài kia. Rồi đến khi đầu óc đã thông thoáng, tôi nhận ra rằng câu trả lời cho mọi băn khoăn của mình thực ra đơn giản đến bất ngờ. Hãy nhìn chiếc lá ngoài cửa sổ, nó vẫn xanh. Hôm đó cây gãy đổ, rồi nắng hạ rót xuống như vàng nung chảy, rồi giông bão đã lật đổ biết bao cây cối ngoài phố, nhưng chẳng có gì ngăn được những chiếc lá non nhú lên từ thân cây trắng xám đã gãy nát từ mùa trước. Lá thì vẫn xanh, không phải đỏ hay vàng hay mang bất kỳ sắc lạ nào khác, mặc cho trời đất có xoay vần ra sao. Vậy, tôi cần gì phải nghĩ suy thêm nhỉ? Cứ tiếp tục sống, tận hưởng, viết blog và chuẩn bị dành sức cho một cuốn sách mới. Làm mọi thứ bớt lâu đi một chút và kỹ càng hơn một tẹo, cứ đi theo con đường của bản thân mình, rồi sớm muộn cũng sẽ tới đích. Lâm vẫn làm blog và lá thì vẫn xanh...

Xin mạo muội vi phạm bản quyền bức ảnh này, cũng vì không tìm được chủ sở hữu để xin phép edit lại ảnh theo ý mình.

Tôi vẫn nhớ lần gần nhất có cảm giác tương tự như hôm nay, là vào năm 1998, chính trận chung kết Tiger Cup khi đội tuyển của chúng ta bại một cách hiên ngang và kiên cường trước người Singapore. Một cảm giác tự hào xen lẫn nuối tiếc, khi nỗ lực của những người đồng bào ấy chẳng đổi được chiến thắng. Năm đó trời đổ mưa lớn, một vũng nước nằm giữa đội ta và ngôi vô địch.

Khi đó, tôi nhìn bóng đá một cách đơn thuần với con mắt của một đứa trẻ, không có những lẩn vẩn xấu xí, bẩn thỉu đã gắn liền với môn thể thao này ở đất nước chúng ta suốt nhiều năm sau đó. Bóng đá Việt Nam gần như biến mất trong tiềm thức của tôi từ đó cho tới ngày hôm nay. Theo dõi tuyển U23 Việt Nam thi đấu, tôi lại được nhìn bóng đá bằng con mắt trong veo của trẻ thơ: một đội tuyển toàn những đấng anh hào, chiến đấu kiên gan như những người hùng, bao bọc, thương yêu nhau bằng thứ tình cảm dành cho những người anh, người em mà họ chưa bao giờ có. Dù phải chống chọi thời tiết khắc nghiệt, dù phải đấu một trận chẳng cân sức, dù cuối cùng cũng bại dưới tay người Trung Á, nhưng hình ảnh những thanh niên quần đùi áo số đỏ tươi ôm chầm lấy nhau trong cơn gió tuyết thét gào, những đôi tay cào tuyết cho đồng đôi đặt bóng sút phạt vẫn đọng lại trong tôi, đầy xúc động và tự hào. Các em đã thua, thua một trận đấu để trở nên rắn rỏi và trưởng thành hơn, thất bại sẽ dạy các em biết hoàn thiện chính mình. Dù chưa thể nhận 4 chữ "Việt Nam vô địch", nhưng các em cũng đã chiến thắng, chiến thắng cả những định kiến xấu xí về sự kém cỏi của bóng đá Việt Nam, chiến thắng cả những giới hạn của bản thân một cách ngoan cường như ông cha chúng ta vẫn thường vậy mỗi khi đối đầu với mỗi thử thách lớn của dân tộc. Các em là hy vọng.

Có lẽ, thành công của người Việt trong bất kỳ một lĩnh vực nào, với chúng ta cũng đều giống như một thiên sử thi. Thiên sử thi mà người ta hát lên để chữa lành cái tôi luôn bị tổn thương của một dân tộc nhược tiểu vẫn bị coi thường, để cái xấu xí, ích kỷ, vô tâm mỗi ngày bi dẹp ngang một bên vì mỗi người đều nhận ra rằng bên cạnh mình cũng là một người Việt đáng trân trọng và đầy tự hào, bất chấp những khác biệt trên mọi phương diện. Thế nhưng chẳng thiên sử thi nào tác động đến tinh thần dân tộc mạnh mẽ như khi ta cùng ca tụng về bóng đá. Hôm rồi khi U23 Việt Nam chiến thắng trong trận Bán Kết, tôi cũng ra đường "đi bão" theo tiếng gọi từ một nguồn cảm hứng đầy nhiệt huyết - tình yêu của tôi. Chúng tôi hòa vào dòng người mà bình thường mình vẫn hay cố tránh xa để phòng bất trắc cũng như những nỗi khó chịu không đáng có, gây ra bởi tâm lý đám đông và ý thức tồi tệ. Thế nhưng tôi nhận ra rằng mình đã sai, ít nhất là trong ngày hôm đó.

Lần đầu tiên trong nhiều năm trời, tôi chứng kiến cảnh một cảnh hỗn loạn trong trật tự. Đoàn xe với cờ sao tung trời, hừng hực khí thế, tiềm tàng cả những bất trắc, tràn kín ba làn đường trên con phố Hàng Bài, dong đến ngã tư Hai Bà Trưng thì đèn giao thông nhấp nháy bóng vàng. Chẳng ai bảo ai, chẳng cần công an điều khiển giao thông, tất cả tự giác dừng lại trước vạch sơn nhường đường xe cộ trên phố Hai Bà Trưng đi trước. Rồi như thể đáp lễ, dòng người bên đó cũng tự ngắt đoạn, dừng lại để đoàn diễu hành tiếp tục tiến thẳng về phía Hồ Gươm. Những người lạ mỉm cười nhìn nhau, bắt tay nhau trong tiếng hò reo "Việt Nam vô địch!" chẳng còn những chen lấn vội vàng ích kỷ mà tôi vẫn thấy trên đường mỗi ngày. Tiếng còi xe inh ỏi bỗng dưng thân thương đến lạ, như một câu xin chào chứ chẳng phải lời gắt gỏng đòi đường. Và khi đi dưới vòm trời rợp cờ hoa mà người ta làm nên ở hai bên đường đoạn quảng trường Đông Kinh Nghĩa Thục, vẫn được gọi bằng cái tên bình dị "vòi phun nước", tôi có cảm giác như thể mình là một phần của đoàn quân chiến thắng đang tiến về phía đồng bào. Tôi cảm thấy chúng ta giống người Việt hơn bao giờ hết - một dân tộc hồn nhiên, nhiệt thành với trái tim ấm áp. Cứ ngỡ như thể mình đã xuyên không về những ngày tốt đẹp xưa cũ.

Tôi chỉ có một mong ước nhỏ bé rằng, chẳng riêng trong ngày hôm nay, chẳng riêng những khi ta cùng hưởng chung một niềm vui chiến thắng, hãy luôn đối xử với nhau theo một cách tử tế thật Việt. Bắt đầu từ mỗi người, từ những hành động nhỏ nhặt để đám đông túm tụm lại trước những gian nhà xem chung một chiếc ti vi như những năm 90, để nụ cười đơm nở giữa những kẻ lạ, để lòng khoan dung và hơi ấm từ trái tim len lỏi khắp mọi hang cùng ngõ hẻm chẳng phải là câu chuyện hoang đường chỉ có trong lời kể của những lão già đầu thế hệ 9x đổ về trước.

Cảm ơn các em vì đã làm nên những ngày huy hoàng.

Mùa lễ hội cuối năm với tôi giống như một câu chuyện cổ tích, mở ra trong vòng quay quanh cây thông lấp lánh của chiếc xe nai trên mái hiên trước khách sạn Metropole.

Trước hết, xin hãy để "con ếch" này mượn lại chút ý tứ sắc sảo từ bài phê bình của Anton Ego trong bộ phim Ratatouille.

Hiểu theo cách này hay cách khác, thì cái việc đi thẩm định và viết về đồ ăn thật dễ dàng. Chúng tôi chẳng phải mạo hiểm gì nhiều trong khi được tận hưởng đặc quyền đánh giá thành quả lao động của người khác. Đôi khi, với một vài cây viết có tiếng thì đặc quyền chẳng dừng lại ở đó mà nó còn có ảnh hưởng nhất định lên con đường sự nghiệp hay quan điểm của một nhóm độc giả dành cho những đầu bếp, nhà hàng mà họ đánh giá. Thú thực rằng, chúng tôi rất thích khi bắt được khuyết điểm để viết những dòng chê bai, bởi viết ra hay đọc được chúng đều rất thú. Một mặt đó là sự thỏa mãn cho phần xấu xa có sẵn trong xương tủy của mỗi con người. Phần còn lại chia đều cho khát khao thể hiện bản ngã, khẳng định vị thế và ham muốn được đám đông vỗ tay tán thưởng.

Thật kỳ lạ là loài người rất có hứng thú với việc chỉ trích lẫn nhau, kể cả khi sự việc được nói tới không hề liên quan tới bản thân họ. Điển hình là nét văn hóa xấu xí mang tên: "bóc phốt", "hóng phốt" và "ném đá" mà nhiều người trong chúng ta vẫn góp phần mỗi ngày. Điều đó vô tình đã thúc đẩy những người viết có xu hướng chê bai, càng thậm tệ càng ít, bởi đã tồn tại một vết lằn trong suy nghĩ của họ rằng: "Phải chê bai mới nhiều người xem, khen người ta lại nghĩ là PR" hay thậm chí là: "Biết nhiều hơn người thì mới có tư cách chỉ trích, phải chê thì mới đáng nể". Tôi không phủ nhận rằng mình đã từng có vết lằn trong tâm tưởng như trong vế thứ 2, nhưng rồi khi ngẫm lại thì ai biết được hết vạn sự trên đời? Chúng ta đều là những con ếch, chỉ có cái giếng to nhỏ, nông sâu là khác nhau mà thôi và những gì ta viết trên trang cá nhân, trên một hội nhóm nào đó cũng chỉ là tấm gương phản chiếu lại khoảng trời mà ta nhìn thấy được nơi đáy giếng.

Để cho công bằng, tôi tạm san bằng tất cả các yếu tố ngoại thân khiến cho những cái giếng có sự chênh lệch về kích cỡ mà gọi tất cả chúng ta là: "những thực khách". Điều ngang trái mà đám thực khách chúng ta phải đối mặt là: khi nhìn vào bức tranh toàn cảnh, ngay cả một thứ "rác rưởi" cũng có thể giàu ý nghĩa hơn những gì chúng ta đóng mác cho nó bằng luận điệu phê phán của bản thân. Bạn có thể không biết câu chuyện đằng sau, nhưng vẫn có thể tự tin đánh giá như thường, với chút lòng tin của một nhóm người nào đó. Xét trên một khía cạnh khác, nếu có dành dù chỉ đôi chút tâm huyết thực sự vào những dòng viết của mình, bỏ qua yếu tố vụ lợi thì cũng đến lúc mà ta rơi vào hoàn cảnh phải chọn liều một phen, sự liều lĩnh để khám phá và bảo vệ cho những điều mới mẻ đến kỳ cục. Thế giới này vốn không ưu đãi những điều mới mẻ, trong khi chúng rất cần những sự hỗ trợ thân tình. Như chuyện món gà Cung Bảo ở một nhà hàng Trung Quốc nọ bị hỏi vì-sao-cay-xè, như bánh Castella của một hiệu mới mở bị chê nhạt, khô và cứng. Hay ở nhiều nhà hàng bán steak cho đến giờ này, mỗi ngày nhân viên vẫn khổ sở với việc thuyết phục khách hàng dùng phần tenderloin ở độ tái để hương vị được mềm ngọt nhất. Mà kể cả khi đã được cảnh báo trước như vậy, ta vẫn hoặc bỏ ngoài tai, hoặc cố hoặc làm ngược lại với những gì được tư vấn để rồi sau đó, mọi sự không hài lòng đổ trọn lên đầu nhà hàng. Từ bao giờ ý kiến và sở thích ăn uống của riêng một cá nhân lại trở thành chân lý? Dựa vào đâu mà người ta cho mình cái quyền được chê bai một cách thoải mái, kể cả với những thứ nằm ngoài tầm hiểu biết của bản thân? Vì sự sĩ diện mà ta cố bảo vệ khi ý thích của cá nhân đi ngược lại với chuẩn mực thực sự khiến ta quê mùa hay đơn giản vì quyền lực "thượng đế" mà quan niệm truyền thống đã ban vào tay ta? Nếu vì sĩ diện, ta nên khiêm nhường và cầu thị hơn để tránh chuyện tương tự tái diễn. Nếu vì hai chữ "thượng đế", như tôi từng viết trước đây không quá lâu: nếu muốn làm thượng đế, trước hết hãy cư xử như thượng đế.

Tôi là ai mà tự cho mình nói lên những điều này? Cũng như bạn thôi, tôi nói tất cả những điều này với danh nghĩa là một thực khách, tôi thích viết về những trải nghiệm ẩm thực, có kinh nghiệm kha khá trong lĩnh vực này và cũng đã từng được người ta trả công cho những bữa ăn và những bài viết ẩn danh phi lợi nhuận của mình. Độ này tôi không còn đăng những bài chê bai đanh thép như xưa. Không phải vì trót há miệng mắc quai miếng ăn của người ta mà chỉ dám viết theo kiểu "đẹp khoe xấu che". Tôi nhận một lời mời đồng nghĩa với việc phía đối tác đã chấp nhận nguyên tắc bất thành văn: nếu tôi thích nhất định tôi sẽ viết về họ, nếu trải nghiệm không tốt tôi sẽ không dành giấy mực cho họ. Vậy những phê phán để dành nơi đâu? Tôi giữ cho riêng mình, với một mục đích mà chỉ tôi và họ cần biết. Tôi từ bỏ việc chê bai vì muốn blog của mình là nơi người ta tìm đến để thỏa mãn nhu cầu về cái hay, cái đẹp, cái mới mẻ, không phải nơi để tìm kiếm những khuyết điểm của kẻ khác. Nói vậy không có nghĩa rằng tôi kỳ thị những bài phê bình mang tính chê bai. Thực ra tôi vẫn muốn có ai đó ngoài kia, kỹ tính và bền bỉ với những bài viết như vậy. Tôi mong người ta lại viết những bài phê bình như xưa: hiểu biết, cẩn trọng và chặt chẽ. Nếu chưa biết chỉ nói "không hợp" thay vì "không ngon", nếu hiểu cặn kẽ hãy nói ra thật mạch lạc như điều mình hiểu. Và mong những phê phán không phải từ trải nghiệm một lần bởi ai cũng có ngày tồi tệ. Hãy nhớ, ngay cả với những chuyên gia thẩm định của Michelin, một ngôi sao được gắn thêm hay bị tước khỏi biển tên của nhà hàng cũng không phải kết quả của một lần thẩm định duy nhất.

Những điều giản đơn, nhạt nhẽo nhưng dư vị ngọt ngào hơn tất thảy những gì ta đang có cho đêm trăng Rằm hôm nay.

Mỗi năm trôi qua, khi Thu vàng khẽ chạm, khi hương đêm man mát, khi trăng sáng soi và ở góc đường nọ có tiếng trống dồn cùng bóng lân nhảy múa, tôi đều nặng lòng một nỗi e sợ. Tôi sợ một ngày sẽ đến, khi những gì thân thương nhất đã làm nên Tết Trung Thu trong ký ức sẽ hoàn toàn biến mất. Tôi sợ rồi sẽ chẳng còn ai trong lớp hậu bối hiểu nổi những câu chuyện về Tết Trung Thu, về những món đồ chơi xưa trên chợ Hàng Mã, về muôn vàn loại đèn truyền thống đủ màu sắc được làm từ giấy kính, về chuyện phá cỗ đêm trăng. Tết Trung Thu đang nhòe đi như một hình ảnh loang lổ đọng trên tấm kính cửa sổ vương đầy những giọt lệ của thời gian.

Tôi yêu Trung Thu của những năm cuối thập niên 90. Có lẽ với những thế hệ lớn hơn thì nó chẳng phải phiên bản tốt nhất, nhưng là "Trung Thu" duy nhất mà tôi biết qua nhãn quan của một đứa trẻ và sẽ mãi ở nguyên như vậy. Chẳng phải kiểu đêm Trung Thu cổ điển như bạn đang kỳ vọng được nghe kể mà đó là buổi nhá nhem giữa truyền thống và hiện đại. Đó là khi quầy mặt nạ giấy bồi san sát với những quầy treo đầy mặt nạ nhựa mỏng tang với tạo hình nhân vật phim Bao Công và Tây Du Ký, lượng mẫu mã cũng chỉ tương đương nhau, chả ít, chả nhiều. Là khi đao kiếm làm bằng thứ nhựa xanh đỏ rẻ tiền, đầy ba-via quanh chuôi và lưỡi kiếm dù hấp dẫn nhưng cũng không chiếm mất ánh hào quang của quầy đèn trung thu truyền thống ở kế bên. Là khi mùi diêm sinh cháy thơm thơm nơi ổ đạn nổ lép bép của những khẩu súng lục nhựa quyện lấy mùi dầu hỏa khét lẹt  trong tiếng lạch phạch của chiếc tàu chiến sắt tây đang bơi trong chậu nhôm. Trở lại ngày đó, khu chợ Hàng Mã có một sự hài hòa đến lạ kỳ, khi cái mới, cái cũ cùng nhau tồn tại chẳng chút ý đồ lấn lướt. 

Thế nhưng hai chữ Trung Thu cũng không chỉ là những thứ vật chất hữu hình, chẳng phải cứ treo đèn lồng giấy kính thì đã là đúng chất Trung Thu. Chuyện này giống như việc bạn mặc đồ cổ trang đi dạo trên phố, là một vở diễn chẳng hơn chẳng kém, vụng về đến lố bịch. Trung Thu của tôi chẳng thế thiếu bữa phá cỗ với trẻ con trong khu, ngay con đường trong ngõ nhà. Chẳng có gì nhiều, chỉ là cái chõng tre với những thức quà bình dị, cốm xanh gói trong lá sen, dăm ba quả chuối chín, con chó bưởi bông xù, ít kẹo bánh, hoa quả linh tinh mấy cái bánh nướng bánh dẻo quê quê mộc mộc. Chẳng thể thiếu cái bánh nướng hình lợn mẹ với đàn con đang bú hay một con "lý ngư" bằng bánh dẻo với đôi mắt chấm đỏ. Chỉ vài ba thứ bình dị như vậy mà cũng khiến người ta phải mong ngóng cả năm ròng, ngóng đợi như thể chờ được nếm miếng ngon cất kỹ trong tủ của bà. Trung Thu khi đó chẳng có những hộp bánh đắt tiền, chẳng có những chốn vui chơi phù phiếm, ta đã đều đón đêm trăng tròn trong cái sự thiếu thốn mà phải chấp nhận là tạm đủ, với những điều giản đơn, nhạt nhẽo nhưng dư vị ngọt ngào hơn tất thảy những gì ta đang có cho đêm trăng Rằm hôm nay. Cái thèm là một đặc quyền của thời khốn khó và là điều xa xỉ khi ta đã quá đủ đầy - sự đủ đầy đã giết chết đêm Trung Thu cũ và khoét sâu một khoảng trống hụt hẫng trong tim những người vẫn nhớ về nó.

Nhiều năm nay, tôi đã tránh xa phố xá đông đúc trong những ngày lễ lạt. Sau bữa ăn với gia đình và bạn bè thân thiết, tôi ngồi lại trên sân thượng, ngắm bầu trời đêm, tận hưởng sự tĩnh lặng hiếm có bởi hôm nay người ta đã đổ lên phố cả. Bầu trời rất sai, sự im lặng cũng rất sai. Khoảng trời khi trước thật rộng  bởi nhà cửa xung quanh chưa xây cao như giờ, che khuất hết những mảng xanh tối huyền bí. Trăng khi xưa thật tỏ, vì đèn điện chẳng sáng rực như tối hôm nay. Rồi tiếng trống múa lân của đám choai choai trong khu giờ đã mất đâu rồi? Lũ choai choai đó đã lớn cả còn bọn trẻ hậu bối của chúng giờ dang được mướn múa cho một nhà hàng nào đó trên phố lớn, có lẽ vậy.

Trăng vẫn ở đó, tròn đầy và sáng trong nhưng Trung Thu lạc mất đâu rồi?